سنای امریکا برنامه پذیرش پناهجویان افغانستان را زیر ذرهبین برد
کمیته قضایی سنای ایالات متحده روز چهارشنبه برنامه پذیرش پناهجویان افغانستان را به دلیل آنچه «نقصهای جدی امنیتی و ساختاری» خوانده شد، مورد بررسی قرار داد. این برنامه پس از خروج نیروهای امریکایی از افغانستان راهاندازی شد و بر بنیاد آن، بیش از ۷۶ هزار شهروند افغانستان به امریکا انتقال یافتند.
در این نشست، شماری از سناتورهای جمهوریخواه نسبت به پیامدهای امنیتی این برنامه هشدار دادند و نهادهای نظارتی از ضعفهای جدی در روند بررسی پیشینه، هماهنگی میان نهادها و نظارت درازمدت سخن گفتند. در مقابل، سازمانهای مدافع حقوق پناهجویان بر ضرورت ادامه این برنامه و حمایت از افغانهای در معرض خطر تأکید کردند.
این بررسی پس از یک رویداد تیراندازی انجام شد که در آن یکی از اعضای گارد ملی امریکا کشته و یک تن دیگر زخمی شد؛ حادثهای که نگرانیها درباره دقت روند بررسی پیشینه برخی از پناهجویان افغانستان را افزایش داده است.
چاک گراسلی، رئیس کمیته قضایی سنا، گفت برنامه پذیرش پناهجویان افغانستان به «اسب تروآ با پیامدهای مرگبار» بدل شده است. او افزود که استفاده گسترده از صلاحیت اعطای اقامت موقت در چارچوب عملیات «پشتیبانی از متحدان»، بدون بررسی کامل و در برخی موارد برای افرادی که همکاری مستقیمی با نیروهای امریکایی نداشتهاند، یک اشتباه جدی بوده است. به گفته او، نهادهای امنیتی امریکا در بسیاری موارد به اطلاعات کافی برای بررسی دقیق افراد دسترسی نداشتند.
در همین نشست، آرن بیکر، از مقامهای ارشد نظارتی وزارت خارجه امریکا، اعلام کرد که بین سالهای ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۴، دستکم ۱۱ گزارش نظارتی با ۳۸ پیشنهاد اصلاحی درباره روند بررسی ویزههای ویژه مهاجران افغانستان (SIV) و پذیرش پناهجویان تهیه شده است. او گفت این گزارشها از چالشهای ساختاری در صدور ویزه، تبادل دادهها و پاسخگویی میان نهادهای دولتی پرده برداشتهاند.
کریگ ادلمن، معاون بازرس کل وزارت امنیت داخلی امریکا نیز گفت بررسیها نشان داده که نبود رهبری واحد، روندهای ناهماهنگ، دادههای ناقص و فقدان سازوکار مشخص برای پیگیری وضعیت اقامتی افراد، از مشکلات اساسی این برنامه بوده و شماری از پیشنهادهای اصلاحی هنوز هم عملی نشدهاند.
در برابر این انتقادها، سازمانهای پناهجویان جهانی و «بنیاد افغان–امریکایی» با نشر بیانیهای مشترک تأکید کردند که روند بررسی پناهجویان افغانستان چندمرحلهای و سختگیرانه بوده است. به گفته این نهادها، بیشتر منتقلشدگان شامل زنان، خبرنگاران، مترجمان و نیروهای امنیتی حکومت پیشین بودند که در صورت بازگشت، با خطر جدی انتقامگیری طالبان روبهرو میشوند.
این نهادها همچنین هشدار دادند که هزاران شهروند افغانستان اکنون در وضعیت حقوقی نامشخص بهسر میبرند و بازگرداندن آنان به افغانستان تحت حاکمیت طالبان، میتواند جانشان را به خطر بیندازد.
ندیم یوسفی، عضو پیشین ارتش امریکا و مترجم، در این نشست گفت که نباید تخلفهای فردی به کل جامعه پناهجویان افغانستان تعمیم داده شود. او تأکید کرد: «امنیت و انساندوستی در تضاد با یکدیگر نیستند. امریکا زمانی امنتر خواهد بود که هم از مرزهایش حفاظت کند و هم به تعهدات اخلاقی خود پایبند بماند.»
این جلسه در شرایطی برگزار شد که وزارت خارجه امریکا بهتازگی اعلام کرده روند بررسی درخواستهای ویزه برای شهروندان ۷۵ کشور، از جمله افغانستان، بهگونه موقت متوقف شده است؛ اقدامی که نگرانیها درباره آینده هزاران پناهجوی افغانستان را بیش از پیش افزایش داده است.
