ریچارد بنت: حکم دادگاه مادرید تأییدی اخلاقی بر جنایات طالبان و صدای زنان افغانستان است

ریچارد بنت، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل در امور افغانستان، با استقبال از فیصله دادگاه مردمی مادرید، آن را «تأییدی قوی و اخلاقی» برای قربانیان و بازماندگان جنایات طالبان خواند. او روز پنجشنبه در نشست این دادگاه گفت که هرچند این حکم از نظر حقوقی الزام‌آور نیست، اما پیام روشنی به جامعه جهانی و عاملان نقض حقوق بشر می‌فرستد.

بنت تأکید کرد که رأی دادگاه نشان می‌دهد جهان رنج‌های زنان و دختران افغانستان را می‌بیند و مسئولیت این جنایات را صریحاً متوجه طالبان می‌داند. او با اشاره به یافته‌ها و توصیه‌های دادگاه گفت که این توصیه‌ها «روشن، قوی و مشخص» بوده و باید به‌طور جدی از سوی نهادها و کشورهایی که مخاطب قرار گرفته‌اند، عملی شوند.

او توضیح داد که زنان و دختران افغانستان سال‌ها تحت یک نظام ساختاری و عامدانه تبعیض جنسیتی زندگی کرده‌اند؛ نظامی که به گفته او «تقریباً همه ابعاد زندگی آنان را تحت تأثیر قرار داده است». بنت افزود که در دوران حاکمیت طالبان، زنان از ابتدایی‌ترین حقوق خود، از جمله حق آموزش، کار، آزادی رفت‌وآمد، سلامت، آزادی بیان و مشارکت در زندگی عمومی محروم شده‌اند.

دادگاه مادرید پیش‌تر اعلام کرده بود که سیاست‌های طالبان مصداق «اعمال غیرانسانی» و «آزار و شکنجه مبتنی بر جنسیت» است و وضعیت کنونی افغانستان مولفه‌های اصلی یک نظام مشابه آپارتاید را دارد، هرچند «آپارتاید جنسیتی» هنوز در حقوق بین‌الملل جنایتی مستقل محسوب نمی‌شود.

بنت شهادت‌های زنان و بازماندگان را ستون اصلی این حکم دانست و گفت که این روایت‌ها نه تنها ضرورتی اخلاقی‌اند، بلکه الگوی مهمی برای تلاش‌های آینده در راستای بهبود حقوق بشر و تضمین پاسخ‌گویی در قبال جنایات گذشته و حال به شمار می‌روند. او از وکلای افغانستان، کارشناسان، فعالان جامعه مدنی و شاهدانی که این شواهد را مستندسازی کرده‌اند، تشکر کرد.

این مقام سازمان ملل هشدار داد که بی‌توجهی جامعه جهانی به جنایات طالبان، در عمل پیام مشروعیت‌بخشی به یک رژیم سرکوبگر است؛ اقدامی که به گفته او نه‌تنها ثبات نمی‌آورد، بلکه چرخه خشونت و تبعیض را تداوم می‌بخشد. او بر لزوم حمایت پایدار از جامعه مدنی افغانستان، به‌ویژه نهادهای زن‌محور، و تأمین منابع بشردوستانه همراه با سازوکارهای نظارتی تأکید کرد.

ریچارد بنت همچنین خواستار تضمین مسیرهای امن و عادلانه پناهندگی برای افغان‌ها، به‌ویژه زنان، دختران، خبرنگاران، مدافعان حقوق بشر، اقلیت‌های قومی و مذهبی و اعضای حکومت پیشین شد. او گفت که مردم افغانستان باید در تمام روندهای تصمیم‌گیری مربوط به آینده کشور حضور و نقش مؤثر داشته باشند.

بنت با وجود تقدیر از تصمیم دادگاه مادرید، آن را «تنها یک گام» توصیف کرد و تأکید نمود که تحقق عدالت برای مردم افغانستان نیازمند همبستگی جهانی، اقدامات عملی و فراهم ساختن فرصت‌های بیشتر برای بازماندگان است تا صدای‌شان شنیده شود.